Certified professional Linux/UNIX user

Deze opleiding is van toepassing op alle UNIX-versies

Examen Linux/UNIX deel 1 cursusstof

Als u een cursus heeft bijgewoond, betekent dat niet per definitie dat u de gedoceerde stof daadwerkelijk beheerst.

Het deelnamecertificaat dat AT Computing u na de cursus toestuurt is natuurlijk geen bewijs dat een bepaald kennisniveau aanwezig is.

AT Computing biedt u de mogelijkheid om uw kennisniveau te kwalificeren met behulp van een examen. In dit examen wordt de stof getoetst van de cursus "Linux/UNIX deel 1". Na het behalen van dit examen verstrekt AT Computing het diploma "Certified professional Linux/UNIX user".

Doelgroep

Professionele computergebruikers die willen kunnen aantonen dat zij de stof zoals die in de cursus "Linux/UNIX deel 1" behandeld wordt, feitelijk beheersen en kunnen toepassen.

Doel

Het diploma "Certified professional Linux/UNIX user" wordt door AT Computing uitgegeven. AT Computing stond aan de wieg van UNIX in Nederland, en verzorgt al sinds 1985 opleidingen op UNIX- en Linux-gebied.

Door dit diploma te halen geeft u aan, de stof van de cursus "Linux/UNIX deel 1" van AT Computing goed te beheersen zodat u verantwoord een professionele Linux/UNIX-gebruiker genoemd kunt worden.

In tegenstelling tot wat vaak gedacht wordt, is Linux ook een UNIX. Daarom is dit diploma zowel voor UNIX als voor Linux van toepassing.

Merk op: het diploma betreft niet één specifieke smaak Linux/UNIX, maar is van toepassing op alle soorten Linux/UNIX, bijvoorbeeld Solaris, AIX, HP-UX, Linux (RedHat, Suse, Mandrake, Debian, ...), Tru64, FreeBSD, NetBSD, OpenBSD en andere!

Voorkennis

Kennis van (en vooral ook ervaring met) de stof zoals die in de cursus "Linux/UNIX deel 1" van AT Computing behandeld wordt.

Onderwerpen algemeen

Tijdens het examen zal een selectie uit de volgende onderwerpen aan de orde komen.

Het examen wordt met gesloten boek afgelegd. Dat wil zeggen dat u geen documentatie mag gebruiken tijdens het afleggen van het examen. Alleen de AT Computing reference card mag gebruikt worden; die is ter plaatse beschikbaar. Tijdens het examen heeft u geen beschikking over een Linux/UNIX-werkplek.

Over het algemeen worden alleen zaken gevraagd die in de presentatie-sheets van de cursus "Linux/UNIX deel 1" staan; wel wordt er van uitgegaan dat u een en ander ook zelf in de praktijk al gebruikt. Als er zaken gevraagd worden die niet in de presentatie-sheets voorkomen, dan kunt u die eenvoudig met behulp van de AT Computing reference card vinden.

Als tijdens de cursus die u volgde bepaalde onderwerpen niet behandeld zijn, kunnen die onderwerpen toch wel in het examen aan de orde komen. Bekijk de onderwerpenlijst dus van te voren goed, en bekijk ook de presentatie-sheets van onderwerpen die bij u niet behandeld geweest zijn!

Lijst van onderwerpen

Overal waar hieronder de term UNIX gebruikt wordt mag u ook Linux lezen.

Inleiding:
- Plaats van UNIX, shell, applicatie, hardware, gebruikers
- Structuur van commandoregel (opdeling in woorden, whitespace)
- Online documentatie: hoe te raadplegen (man)
- Directe boodschap naar een gebruiker sturen (write/talk)
Bestandsbeheer:
- Wat kan er in een file staan (alles)
- Directory-structuur: functie van enkele basis-directories zoals /etc, /bin, /tmp; ls met enkele vlaggen (l, t, r, a, d), cd, pwd, betekenis van "." ".." "~" en "~loginnaam", current directory, absolute en relatieve padnamen, maken en weggooien van directories
- Basis-commando's: cat, more, pr, lp of lpr, file, cp, mv (ook met directory als laatste argument), rm (en vlaggetjes -r en -i)
- Basis filenaam-expansie: * ? [abc] \
- File- en directory-namen die met . beginnen
Reguliere expressies:
- ^ $ . [abc] [^abc] [a-z] * \
- eerste match
- langste match
Text editing
Enkele basis-zaken van "vi":
- Starten
- Wegschrijven
- Stoppen (ook zonder wegschrijven)
- Bewegen: pijltjes, w, b, ^, $, G, /, ?
- Invoer-/commando-modus
- Eenvoudig gebruik van y en d, x, yy, dd, rc
- Het substitute-commando: basis, gebruik van reguliere expressies, achtervoegsel g

I/O redirection:
- De begrippen standard input en standard output
- < > >> |
De shell:
- Functionaliteit (regel opsplitsen in woorden, I/O-redirection, maar geen optie-herkenning)
- Foreground en background
- ps (en vlaggetjes -f en -uloginnaam)
- Process ID, Parent Process ID
- kill
- jobs vs. processen, jobnummers
- nohup, nice
- \ en enkele quotes om "bijzondere" tekens ongemoeid te laten
- Concept van shell files: extra shell, effect van cd in shell file
- Functie van .profile
Filesysteembeheer:
- Het concept "mounten"
- du, df (bij du: sommatie-aspect)
- Het commando find: basis, criteria -name, -user, -size, -mtime, -type, betekenis van + en - voor getallen, -exec, -o, haakjes
- Het concept "device special file"
- Het concept "inode", hard links, symlinks
Het concept "filter", globale syntax (eerst opties, dan overige argumenten)
Toepassen van basisset filters met bekend veronderstelde opties:
- sort -f -n -r
- uniq -c
- cmp
- diff
- tail -getal +getal
- od -c
- wc -l -w -c
- tr
- grep -c -v -i
Protecties:
NB: Alleen symbolische notatie, getal-notatie zal niet gevraagd worden.
- uid- en gid-indeling
- elementaire zaken uit /etc/passwd
- Hoe zijn toegangsrechten te raadplegen
- Hoe zijn toegangsrechten te zetten
- Wat betekenen r, w, x bij files
- Wat betekenen r, w, x bij directories
- umask: betekenis, zetten, raadplegen
Netwerken:
- Eenvoudig gebruik van slogin, telnet, ssh, scp, ftp
- Onderscheid tussen UNIX- en niet-UNIX-specifiek
Voorbeeld-examen:
- Onderaan deze webpagina vindt u een voorbeeld-examen.

Duur en kosten

Het examen duurt 2 uren.

De prijs voor het afleggen van een examen bedraagt € 395 excl. BTW.

Rooster

Het examen wordt uitsluitend op verzoek georganiseerd. Neem contact op met het cursussecretariaat als u belangstelling heeft.

Voorbeeld examen

Firefox-gebruikers let op: het kan voorkomen dat Firefox in de onderstaande tekst bepaalde stukken niet goed display't. Dat gebeurt vooral als u de pagina naar boven of naar beneden hebt gescrold. Wanneer u twijfelt, "veeg" dan even met de muis over de tekst. Dan verdwijnen de verminkingen.

Het examen bestaat uit 31 vragen.
U heeft het examen gehaald als u minimaal 23 vragen juist beantwoord heeft. De lat ligt dus hoog, maar dat betekent dat het echt wat inhoudt als u het examen gehaald heeft.

Op ieder UNIX-systeem kan precies één gebruiker tegelijkertijd werken.
1. Dat klopt
2. Dat klopt niet
In deze vraag wordt met het teken • een letterlijke spatie bedoeld. Spaties spelen bij deze vraag een belangrijke rol.

Hoe kan ik de tekst "De••derde" (zonder de quotes) op standaard uitvoer schrijven?
1. echo•De••derde
2. echo•De\••derde
3. echo•De\•\•derde
4. echo•De\\••derde
Het commando "manual who" geeft je de documentatie van het commando "who" op het scherm.
1. Dat klopt
2. Dat klopt niet
Een filenaam in UNIX bestaat uit acht tekens, een punt en drie tekens.
1. Dat klopt niet
2. Dat klopt
Een directory moet als extensie ".dir" hebben.
1. Dat klopt
2. Dat klopt niet
Hoe kan ik de naam, eigenaar, toegangsrechten, tijdstempel etc. van de file "namenlijst" te zien krijgen?
1. ls namenlijst
2. ls -long namenlijst
3. ls namenlijst -long
4. ls -l namenlijst
Met het commando "pr deelnemers" maak ik een afdruk van de file "deelnemers" op de printer.
1. Dat klopt
2. Dat klopt niet
Met het commando "rename deelnemers deelnemers-old" zorg je er voor dat de file "deelnemers" voortaan "deelnemers-old" heet.
1. Dat klopt niet
2. Dat klopt
In mijn directory staan alleen files. Hoe krijg ik de inhoud van al die files op mijn scherm?
1. cat *.*
2. cat @
3. cat *
4. cat @.@
Ik heb een Windows-filesysteem op mijn UNIX-machine gemount op de directory "/windows". Ik ga naar de root-directory van dat Windows-filesysteem met het commando "cd /windows". Nu wil ik naar de directory "Mijn Documenten". Hoe doe ik dat?
1. cd Mijn Documenten
2. cd mijn\ documenten
3. cd mijn documenten
4. cd Mijn\ Documenten
In mijn directory heb ik de files ".lijst", "lijst2", "lijst3.oud", "new.lijst4" en "verhaal" staan. Als ik het commando "echo lij*" geef (zonder de quotes), wat is dan de uitvoer?
1. lijst2 lijst3.oud new.lijst4
2. lijst2 lijst3.oud
3. .lijst lijst2 lijst3.oud
4. .lijst lijst2 lijst3.oud new.lijst4 verhaal
Ik wil uit de file "beschrijving" alle regels te zien krijgen waar enkel en alleen het woord "Samenvatting" op staat. Hoe bereik ik dat?
1. grep 'Samenvatting' beschrijving
2. grep '^Samenvatting$' beschrijving
3. grep 'Samenvatting$' beschrijving
4. grep '^Samenvatting' beschrijving
Hoe krijg ik uit de file "omschrijving" alle regels te zien waarop onder andere een hoofdletter staat die gevolgd wordt door een kleine letter?
1. grep '[A,Z][a,z]' omschrijving
2. grep '(A,Z)(a,z)' omschrijving
3. grep '(A-Z)(a-z)' omschrijving
4. grep '[A-Z][a-z]' omschrijving
De file "/etc/passwd" bevat regels met de gegevens over de mogelijke loginnamen op het systeem. Zo'n regel bevat de loginnaam, dan een dubbelepunt (":") en dan nog allerlei overige informatie. Hoe krijg ik alle regels te zien die loginnamen van precies één teken beschrijven?
1. grep '.:' /etc/passwd
2. grep '?:' /etc/passwd
3. grep '^?:' /etc/passwd
4. grep '^.:' /etc/passwd
Hoe krijg ik uit de file "handleiding" alle regels te zien waarop onder andere de tekst "bijzondere voorwaarden" voorkomt, waarbij tussen de twee woorden één of meer spaties mogen staan? Hieronder staat het teken "•" voor een spatie.
1. grep 'bijzondere•*voorwaarden' handleiding
2. grep 'bijzondere•voorwaarden' handleiding
3. grep 'bijzondere••*voorwaarden' handleiding
4. grep 'bijzondere••voorwaarden' handleiding
Geef de commandoregel waarmee je, alleen gebruikmakend van het commando "grep", alle regels uit de file "prijslijst" kunt laten zien waarop onder andere de tekst "munt=$" (de quotes horen niet bij de te zoeken tekst) voorkomt.
Ik ben een file met "vi" aan het editen. Ik ben in "command mode" (ik heb net op de Escape-toets gedrukt). Hoe zet ik de cursor aan het begin van de laatste regel van de file?
1. Door in te typen: G
2. Door in te typen: G$
3. Door in te typen: g
4. Door in te typen: g$
Mijn login-directory is "/home/greta", mijn huidige directory is "/home/sjaak". Ik wil naar de directory "tabellen" gaan die in mijn login-directory staat. Hoe kan ik dat voor elkaar krijgen?
1. cd /tabellen
2. cd ../greta/tabellen
3. cd tabellen
4. cd /greta/tabellen
Ik wil de inhoud zien van de login-directory van harold. Hoe krijg ik dat voor elkaar?
1. ls -l ~/harold
2. ls -l /~harold
3. ls -l /harold
4. ls -l ~harold
Ik wil een kopie maken van alle files in de directory "/home/petra/overzicht" naar mijn huidige directory. Hoe doe ik dat?
1. cp /home/petra/overzicht .
2. cp /home/petra/overzicht *
3. cp /home/petra/overzicht/* *
4. cp /home/petra/overzicht/* .
Hoe kan ik de inhoud van de file "uitnodiging" aan gebruiker "quirijn" mailen?
1. mail quirijn < uitnodiging
2. mail uitnodiging quirijn
3. uitnodiging > mail quirijn
4. mail quirijn uitnodiging
Ik heb een applicatie in de achtergrond gestart:
```
$ analyze data-in >data-uit &
[3] 2743
$
```
Omdat ik merk dat ik de verkeerde invoerfile heb opgegeven, wil ik dit commando afbreken. Hoe kan ik dat voor elkaar krijgen?
1. stop 2743
2. kill 3
3. kill 2743
4. stop %3
Hoe krijg ik een lijst van alle files in en onder mijn huidige directory die kleiner zijn dan 20 diskblokken?
1. find . -size --20 -print
2. find . -size <20 -print
3. find . -size 20 -print
4. find . -size -20 -print
Hoe maak ik een lijst van alle files en directories in en onder mijn huidige directory die van gebruiker "pake" of van gebruiker "ali" zijn?
1. find . -user pake or -user ali -print
2. find . -user pake -o ali -print
3. find . -user pake -o -user ali -print
4. find . -user pake or ali -print
In mijn huidige directory geeft het commando "ls -li" de volgende output:
```
total 30
878308 -rw-r--r-- 2 sander  pz 6501 Feb  3 11:17 betaald
 68289 -rw-r--r-- 1 sander  pz  882 Feb 11 09:20 lijst
878308 -rw-r--r-- 2 sander  pz 6501 Feb  3 11:17 namenlijst
```
De commando's "cat betaald" en "cat namenlijst" geven precies dezelfde uitvoer. Wat gebeurt er als ik het commando "rm namenlijst" geef?
1. De file "betaald" is nog aanwezig, maar die file is nu leeg.
2. De file "betaald" is nu ook weg.
3. De file "betaald" is nog ongewijzigd aanwezig.
4. De file "betaald" is nog aanwezig, maar de inhoud van die file is nu gewijzigd.
Op mijn UNIX-machine zijn momenteel zo'n twintig mensen ingelogd. De regels output van het commando "who" zien er zo uit:
```
helen    pts/3  Jan 24 12:43
carlos   pts/6  Jan 24 07:34
```
Ik wil de regels in volgorde van logintijd krijgen (bovenstaande twee regels zouden dus in andere volgorde moeten verschijnen). Alle mensen zijn vandaag ingelogd (ik hoef dus alleen maar op de tijd te sorteren, maand en dagnummer is bij alle regels hetzelfde). Hoe bereik ik dat?
1. who | sort +5
2. who | sort -5
3. who | sort -k 4
4. who | sort -k 5
Ik heb een tekstbestand "handleiding" van vele duizenden regels. Hoe kan ik de laatste 20 regels te zien krijgen?
1. wc -l 20 handleiding
2. tail +20 handleiding
3. tail -20 handleiding
4. last 20 handleiding
In de tekstfile "deelnemers" staan namen. Soms worden er hoofdletters gebruikt, maar niet altijd. Hoe krijg ik alle regels te zien waar de naam "liesbeth" op staat, al dan niet in hoofdletters?
1. grep -ul 'liesbeth' deelnemers
2. grep -v 'liesbeth' deelnemers
3. grep 'liesbeth' deelnemers
4. grep -i 'liesbeth' deelnemers
In mijn huidige directory staan files, subdirectories en symlinks. Hoe krijg ik uit de output van "ls -l" alleen de files gerapporteerd, gesorteerd op wijzigingstijd (laatst gewijzigde eerst)?
1. ls -l | sort -t | grep '^d'
2. ls -lt | grep '^-'
3. ls -l | sort -t | grep 'd'
4. ls -lt | grep '-'
Ik ben ingelogd als "clara", groep "beheer". In mijn directory staan vier files:
```
-rw-r----- 1 marco  inkoop  3946 Feb 25 08:45 lijst1
-rw-rw---- 1 marco  beheer   252 Jan 28 16:30 lijst2
-r--r----- 1 clara  beheer  8332 Feb 24 10:23 lijst3
-r--rw---- 1 clara  beheer  5501 Jan 17 09:49 lijst4
```
Van deze files mag ik er nu maar één beschrijven (door er een andere file naar toe te kopiëren bijvoorbeeld). Welke?
1. lijst1
2. lijst2
3. lijst3
4. lijst4
Ik ben ingelogd op machine "plek12" en ik kan tussen machines "plek12" en "voorraad" heen en weer inloggen en commando's uitvoeren.
```
------------+----------netwerk-------+-----------
            |                        |
+-----------+------------------+  +--+----------+
|   plek12 (huidige machine)   |  | voorraad    |
+------------------------------+  +-------------+
```
Ik ben in mijn logindirectory op "plek12" en geef het commando
```
ssh voorraad who >wie-lijst
```
Eén van onderstaande beweringen is waar. Welke?
1. Op machine plek12 komt een file "wie-lijst" met inlog-gegevens over machine voorraad.
2. Op machine voorraad komt een file "wie-lijst" met inlog-gegevens over machine voorraad.
3. Op machine voorraad komt een file "wie-lijst" met inlog-gegevens over machine plek12.
4. Op machine plek12 komt een file "wie-lijst" met inlog-gegevens over machine plek12.

Juiste antwoorden:
1: 2 2: 3 3: 2 4: 1 5: 2 6: 4 7: 2 8: 1 9: 3 10: 4 11: 2 12: 2 13: 4 14: 4 15: 3
16: grep 'munt=\$' prijslijst
17: 1 18: 2 19: 4 20: 4 21: 1 22: 3 23: 4 24: 3 25: 3 26: 4 27: 3 28: 4 29: 2 30: 2 31: 1